Toetsing in het VO moet opnieuw worden ontworpen

Kennisnet stelt dat generatieve AI scholen dwingt om anders na te denken over toetsing in het voortgezet onderwijs. Dat is logisch: als een leerling met AI in enkele minuten een tekst, samenvatting of uitwerking kan maken, zegt een traditionele opdracht minder vanzelfsprekend iets over het eigen begrip.

Dat betekent niet dat elke toets waardeloos is geworden. Het betekent wel dat scholen scherper moeten bepalen wat ze precies willen beoordelen.

Product of proces?

Veel opdrachten beoordelen vooral het eindproduct: een verslag, betoog, werkstuk of presentatie. Generatieve AI maakt juist dat eindproduct makkelijker te produceren. Daarom wordt het proces belangrijker.

Een docent kan bijvoorbeeld vragen om:

• Tussenversies.
• Reflectie op gemaakte keuzes.
• Mondelinge toelichting.
• Bronnenanalyse.
• Promptlogboek of AI-verantwoording.

Zo verschuift de vraag van "heeft de leerling iets ingeleverd?" naar "kan de leerling uitleggen wat hij of zij heeft geleerd?"

AI maakt toetsing niet onmogelijk

AI kan ook helpen bij betere toetsing. Denk aan varianten van oefenvragen, feedback op rubricniveau of voorbeelden van misconcepties. Maar de beoordeling zelf vraagt om professionele verantwoordelijkheid van de docent.

Voor scholen in het VO is dit hét moment om toetsbeleid te actualiseren. Niet alleen om fraude te voorkomen, maar vooral om toetsing beter aan te laten sluiten bij een wereld waarin AI normaal is.

De kernvraag

Elke sectie zou zichzelf één vraag moeten stellen: welke vormen van denkwerk willen wij zichtbaar maken?