Kennisnet maakt AI-geletterdheid concreet met nieuw raamwerk voor scholen

Kennisnet heeft een nieuw Raamwerk AI-geletterdheid gepubliceerd voor scholen in het primair en voortgezet onderwijs. Het raamwerk helpt schoolteams om niet alleen over AI-tools te praten, maar concreet te bepalen welke kennis en vaardigheden medewerkers nodig hebben.

Voor Nederlandse en Belgische onderwijsprofessionals is dit relevant omdat AI-geletterdheid steeds meer een organisatorische verantwoordelijkheid wordt. Het raamwerk biedt taal voor professionalisering, zonder te suggereren dat één training of één leverancier het vraagstuk oplost.

Wat er nieuw is

De Nationale Onderwijsgids publiceerde hierover op 11 september 2026. De onderliggende uitleg van Kennisnet verscheen op 9 september en koppelt het raamwerk aan de AI-verordening. Kennisnet beschrijft daarnaast een toolkit met een zelfevaluatie, een teamsessie, een compacte versie en toelichtingen.

Het raamwerk onderscheidt drie niveaus. Het basisniveau is bedoeld voor alle medewerkers, ook voor mensen die zelf geen AI gebruiken. Daarboven komen gevorderd en expert; welke kennis op die niveaus in een team nodig is, hangt af van de keuzes en ambities van de school.

De competenties zijn opgebouwd rond kundig, kritisch en creatief. Voor verantwoord gebruik op de werkvloer is daar professioneel aan toegevoegd. Die laatste competentie krijgt per rol een eigen invulling; Kennisnet werkt die voor specifieke groepen zoals leraren en schoolleiders later verder uit. Het raamwerk bouwt voort op AI-GO!, het raamwerk dat Npuls eerder voor mbo, hbo en wo ontwikkelde.

De kansen

De toolkit kan een studiedag of teamgesprek concreter maken. Een school kan eerst in kaart brengen wat medewerkers al weten, waar onzekerheid zit en welke rollen extra deskundigheid nodig hebben. Zo wordt professionalisering gekoppeld aan echte keuzes: AI gebruiken voor lesvoorbereiding, feedback, communicatie, administratie of leerlingbegeleiding.

Voor leraren ligt de winst niet alleen in tijdsbesparing. Een gedeeld begrippenkader helpt ook om met leerlingen te bespreken waarom een AI-uitkomst overtuigend kan klinken en toch fout kan zijn. In lessen over digitale geletterdheid kunnen leerlingen oefenen met broncontrole, bias, auteurschap, privacy en de vraag wanneer menselijke uitleg of beoordeling nodig blijft.

Het raamwerk is geen kwaliteitsbewijs

Een basisniveau zegt niet dat iemand iedere AI-toepassing veilig of didactisch verantwoord kan inzetten. De uitkomst van een zelfevaluatie is een startpunt voor ontwikkeling, geen certificaat. Teams moeten kennis blijven bijwerken wanneer modellen, functies, wetgeving of schoolafspraken veranderen.

Ook maakt AI-geletterd personeel een AI-tool niet automatisch geschikt voor leerlingen. Bij feedback, differentiatie en toetsing moeten docenten controleren of de toepassing het leerdoel ondersteunt. Bij persoonsgegevens, zorginformatie en leerlingdossiers zijn bovendien privacy- en beveiligingsafspraken nodig voordat een systeem wordt gebruikt.

De bron is een journalistieke samenvatting van de Kennisnet-publicatie. Kennisnet beschrijft het raamwerk en de toolkit, maar de publicatie bewijst niet dat een bepaalde aanpak de leerprestaties verbetert. Scholen moeten daarom ook vragen naar onafhankelijke evaluatie, toegankelijkheid, ondersteuning en de gevolgen voor werkdruk.

Wat teams nu kunnen afspreken

• Gebruik het basisniveau als gezamenlijke ondergrens voor alle medewerkers, ook voor collega’s die AI niet zelf gebruiken.
• Breng per rol in kaart welke extra kennis nodig is voor lesvoorbereiding, leerlingbegeleiding, toetsing, ict-beheer of schoolleiding.
• Koppel scholing aan concrete praktijksituaties en laat medewerkers AI-uitkomsten controleren, aanpassen en verantwoorden.
• Leg per toepassing vast welke gegevens niet mogen worden ingevoerd, wie de uitkomst controleert en wanneer AI geen beslissende rol krijgt.
• Plan herhaling en evaluatie. AI-geletterdheid is een doorlopende professionele ontwikkeling, geen eenmalige teamsessie.

De kern

Kennisnets raamwerk maakt AI-geletterdheid voor PO- en VO-scholen hanteerbaarder met drie niveaus, vier competenties en een praktische toolkit. De waarde zit vooral in het gezamenlijke gesprek over bekwaamheid en verantwoordelijkheid. Het raamwerk helpt teams op weg, maar vervangt geen goed onderwijsontwerp, privacybeleid of menselijk oordeel.

_Beeld: Nationale Onderwijsgids; afbeelding bij het aangeleverde bericht._