Kennisnet opent onderzoekssessies over AI in de klas

Kennisnet nodigt schoolteams uit voor gratis onderzoekssessies over de pedagogische gevolgen van onderwijstechnologie. Een van de eerste onderwerpen is generatieve AI in het voortgezet onderwijs. Daarmee krijgt het gesprek over AI op school een concrete werkvorm met begeleiding.

Voor Nederlandse scholen is dit een mogelijkheid om een bestaande toepassing samen te onderzoeken. Voor Vlaamse teams zijn vooral de reflectievragen bruikbaar; de aankondiging vermeldt niet of scholen buiten Nederland kunnen deelnemen.

Wat er nieuw is

De aankondiging van 12 november 2026 markeert de overgang van testen naar onderzoekssessies waarvoor scholen zich kunnen aanmelden. Het instrument heet Pedagogisch Perspectief op Onderwijstechnologie, afgekort PPO, en werd eerder ontwikkeld onder de naam PIO.

Kennisnet en de Universiteit Utrecht ontwikkelden het samen met lerarenopleidingen. Een team onderzoekt één technologie vanuit drie perspectieven: vorming, macht en regie, en (kinder)rechten. De schoolleider en een onderzoeker nemen deel. Een sessie duurt drie uur; er wordt een audio-opname gemaakt en de gegevens worden anoniem verwerkt. Naast generatieve AI in het vo staan adaptieve rekenmethodes in het po op het programma.

Dit is een oproep tot deelname, geen publicatie van nieuwe effectmetingen. Er is dus nog geen bewijs dat deelname aan deze sessies leerresultaten verbetert.

De kansen

Een schoolteam kan het gesprek beginnen bij één herkenbare situatie: leerlingen laten bijvoorbeeld een chatbot feedback geven op een oefentekst. Bespreek vervolgens wat leerlingen nog zelf moeten leren. Helpt de feedback hen om hun keuzes te begrijpen, of nemen zij vooral voorgestelde verbeteringen over?

Zo krijgt de discussie meer houvast dan een algemene vraag of AI wel of niet op school thuishoort. Een docent kan voorbeelden van misverstanden inbrengen, een schoolleider de gezamenlijke doelen en een i-coach de technische mogelijkheden. De opbrengst kan een scherpere proefopzet zijn: wat willen we zien voordat we de toepassing vaker gebruiken?

Dit zijn mogelijke toepassingen van het gesprek, geen uitkomsten van het aangekondigde onderzoek.

Kijk ook naar wat buiten beeld raakt

Maak naast mogelijke tijdwinst zichtbaar wie de keuzes maakt. Kan een docent afwijken van gegenereerde feedback? Begrijpt een leerling waarom een advies verschijnt? Is er ruimte om zonder chatbot te oefenen en hulp te vragen aan een mens?

Bij toetsing vraagt dat om een afzonderlijke afspraak. Bepaal vooraf welke hulp is toegestaan en hoe het eigen denkwerk zichtbaar blijft. Een vlotte tekst of een afgeronde oefening vertelt op zichzelf weinig over de beheersing van de leerling. Laat de docent verantwoordelijk blijven voor de beoordeling.

Neem ook toegankelijkheid mee: werkt de gekozen aanpak voor leerlingen met verschillende taalvaardigheden en ondersteuningsbehoeften? Bied een gelijkwaardig alternatief wanneer een account, apparaat of betaalde functie een drempel vormt. Bespreek bovendien hoe het onderwijs kan doorgaan als de leverancier een functie verandert of verwijdert.

Wat teams nu kunnen afspreken

• Kies één concrete AI-toepassing en verzamel voorbeelden met fictieve of zorgvuldig opgeschoonde gegevens.
• Noteer het leerdoel, verwachte voordelen en signalen waarbij de proef moet worden aangepast of gestopt.
• Houd de pedagogische bespreking én de controle van gegevensbescherming en veiligheid op de agenda; beide zijn nodig.
• Vraag bij aanmelding wat de audio-opname omvat, wie erbij kan en hoe deelnemers over gebruik en bewaring worden geïnformeerd. Bespreek geen herkenbare leerlingdossiers.
• Leg vast wie de uitkomsten terugbrengt naar het team en wanneer de afspraken opnieuw worden bekeken.

De kern

De nieuwe sessies bieden scholen een aanleiding om AI-keuzes samen te onderzoeken. Begin bij wat leerlingen moeten leren en welke zeggenschap leraren en leerlingen nodig hebben. Een bruikbare opbrengst is een onderbouwde afspraak die in de klas kan worden beproefd en bijgesteld.

Beeld: Windows (@windows) / Unsplash, onder de Unsplash-licentie. Redactioneel illustratiebeeld van gezamenlijk overleg met laptops, geen foto van een PPO-onderzoekssessie; bijgesneden naar 16:9.