Google trekt AI-beeldfunctie in Earth na één dag terug

Google had iets opvallend bruikbaars gemaakt voor lessen geschiedenis en aardrijkskunde. Met Nano Banana 2 in Google Earth kon een docent een echte plaats aanwijzen en daar met één opdracht een historische reconstructie, toekomstscenario of verklarende infographic van laten maken.

Helaas duurde die mogelijkheid maar kort. Google lanceerde de beeldfunctie op 30 juli 2026 wereldwijd voor Google Earth op het web en trok haar een dag later alweer terug. Het bedrijf zag screenshots van gegenereerde beelden die volgens Google mogelijk de beleidsregels schonden en werkt nu eerst aan strengere veiligheidsmaatregelen.

Een functie die meteen als lesidee voelde

De combinatie was aantrekkelijk omdat de gegenereerde beelden niet vanuit een leeg vlak begonnen. Nano Banana gebruikte de satelliet-, lucht- en 3D-beelden van Google Earth als geografische basis. Een gebruiker zoomde in op een plaats, koos create image en beschreef vervolgens wat er zichtbaar moest worden.

Google koos zelf nadrukkelijk voor een onderwijsvoorbeeld. Een docent kon de ruïnes van Pompeï openen en vragen om een hyperrealistische weergave van hoe de plek er in 78 na Christus uit zou kunnen hebben gezien. Het hedendaagse landschap veranderde dan in een levendige Romeinse straat. Een ander voorbeeld maakte bij het Vrijheidsbeeld automatisch een infographic met historische feiten, waarvoor Gemini informatie verzamelde en Nano Banana de visualisatie bouwde.

Dezelfde werkwijze kon volgens Google ook een braakliggend terrein veranderen in een voorstel voor een woonwijk, winkelgebied of stadstuin. Gebruikers konden een bestaande plek bovendien als futuristisch landschap laten zien. Daarmee raakte de functie niet alleen geschiedenis en aardrijkskunde, maar ook burgerschap, stedenbouw, ruimtelijke ordening, erfgoed, duurzaamheid en beroepsgerichte opleidingen.

Een dag later ging de stekker eruit

Op 31 juli plaatste Google een update boven het oorspronkelijke bericht. Het bedrijf schrijft dat mensen Google Earth vertrouwen als een betrouwbare weergave van de wereld. Juist daarom werd de functie teruggedraaid nadat gebruikers screenshots deelden van gegenereerde beelden die de regels leken te overtreden.

Google vertelt niet welke beelden de aanleiding vormden en noemt ook geen datum waarop de functie terugkomt. Het zou daarom onjuist zijn om te speculeren over het precieze misbruik. Wel is duidelijk dat het bedrijf de bestaande beveiliging onvoldoende vond en eerst sterkere vangrails wil bouwen.

Google benadrukt twee nuances. De kunstmatige beelden vervingen niet het gewone Google Earth-beeld dat andere gebruikers te zien kregen. Ze waren alleen zichtbaar binnen de eigen generatiesessie. Bovendien droegen ze een aanduiding dat ze met AI waren gemaakt.

Dat neemt het probleem met gedeelde screenshots niet volledig weg. Zodra een beeld buiten Google Earth circuleert, kan de oorspronkelijke context verdwijnen. Een uitsnede, kop of doorplaatsing kan een fictieve reconstructie dan laten lijken op een satellietbeeld, historische bron of actuele opname van een echte plaats.

De onderwijskans was werkelijk interessant

Voor geschiedenis had de functie abstracte informatie ruimtelijk en visueel kunnen maken. Leerlingen konden een hedendaagse locatie vergelijken met meerdere beargumenteerde reconstructies, zoeken naar anachronismen en bespreken welke archeologische of geschreven bronnen nodig zijn om een beeld aannemelijk te maken. De gegenereerde afbeelding zou dan geen antwoord zijn, maar een hypothese die onderzocht moet worden.

Bij aardrijkskunde kon dezelfde techniek helpen om scenario's zichtbaar te maken. Denk aan veranderingen in landgebruik, klimaatadaptatie, verstedelijking, mobiliteit of de inrichting van een plein. Leerlingen en studenten konden verschillende belangen in één gebied verkennen en de gevolgen van keuzes vergelijken.

In MBO, HBO en WO lag ook een toepassing voor ruimtelijke beroepen en lerarenopleidingen voor de hand. Een eerste visualisatie kan een gesprek over ontwerp, erfgoed of gebiedsontwikkeling versnellen. De waarde zit dan niet in fotorealisme, maar in het expliciet maken en bekritiseren van aannames.

Fotorealisme is geen historische of geografische waarheid

Precies dezelfde overtuigingskracht veroorzaakt het grootste risico. Een fraai beeld van Pompeï kan architectuur, kleding, gebruiksvoorwerpen of sociale verhoudingen tonen waarvoor geen bewijs bestaat. Een automatisch gemaakte infographic kan foutieve jaartallen, namen of verbanden bevatten. Leerlingen kunnen zo een visueel sterke maar feitelijk zwakke voorstelling onthouden.

Bij actuele locaties zijn de gevolgen groter. Een gegenereerd beeld van schade, bebouwing, natuurverlies, militair materieel of een menigte kan worden aangezien voor bewijs van een echte gebeurtenis. Dat raakt mediawijsheid en desinformatie, maar ook de bijzondere betrouwbaarheid die gebruikers aan kaarten en satellietbeelden toeschrijven.

Er zijn daarnaast risico's op stereotypering. Een model kan historische samenlevingen of hedendaagse buurten invullen met clichés uit het trainingsmateriaal. En wanneer een les volledig afhankelijk wordt van de beeldgenerator, verschuift aandacht gemakkelijk van bronnenonderzoek en ruimtelijk redeneren naar het maken van het spectaculairste plaatje.

De terugtrekking is zelf een bruikbare les

Hoewel de functie nu niet beschikbaar is, laat de korte lancering iets belangrijks zien over AI-geletterdheid. Een toepassing kan didactisch veelbelovend zijn en toch nog onvoldoende veilig voor brede uitrol. Een watermerk en gebruiksregels zijn niet automatisch genoeg wanneer gegenereerde beelden gemakkelijk buiten hun oorspronkelijke omgeving worden gedeeld.

Docenten kunnen het nieuws gebruiken voor een gesprek over vertrouwen in visuele bronnen. Waarom geloven we een beeld sneller wanneer het op een kaart of in Google Earth staat? Welke informatie is nodig om een historische reconstructie te beoordelen? Wat blijft er van een AI-label over na een screenshot? En wie is verantwoordelijk als een geloofwaardige visualisatie als echt nieuws wordt verspreid?

Als de functie terugkomt

Mocht Google de beeldgeneratie later opnieuw beschikbaar maken, dan zijn enkele afspraken verstandig:

• zet het oorspronkelijke Earth-beeld en de gegenereerde versie altijd naast elkaar;
• benoem ieder AI-beeld zichtbaar als reconstructie, hypothese of scenario;
• gebruik gegenereerde beelden nooit als historische bron of bewijs van een actuele gebeurtenis;
• laat leerlingen de prompt, gebruikte bronnen, aannames en gevonden fouten verantwoorden;
• controleer alle feiten in infographics bij onafhankelijke, gezaghebbende bronnen;
• vermijd opdrachten rond actuele conflicten, rampen of gevoelige locaties zonder een doordacht veiligheidskader;
• beoordeel het geografische of historische redeneren, niet alleen de visuele kwaliteit van het resultaat.

De kern

Nano Banana in Google Earth had een bijzonder sterke onderwijscombinatie kunnen zijn: echte locaties als vertrekpunt voor historische verbeelding en geografische scenario's. Maar Google ontdekte vrijwel meteen dat dezelfde functie ook geloofwaardige nepbeelden van echte plaatsen mogelijk maakte en trok haar terug.

Dat is jammer voor docenten die er direct lesideeën in zagen. Tegelijk is de terugtrekking verstandig zolang de veiligheidsmaatregelen niet passen bij het vertrouwen dat mensen in Google Earth stellen. De beste onderwijsles van deze lancering is voorlopig dan ook niet het gegenereerde beeld, maar de vraag wanneer een overtuigende visualisatie verantwoord genoeg is om als leermiddel te gebruiken.